คู่มือการใช้หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์ วิชาโลก ดาราศาสตร์และอวกาศ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 การวิเคราะห์ผลการเรียนรู้ แนวทางการจัดการเรียนรู้ แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ด้านความรู้ 1. สาเหตุ กระบวนการเกิด และผลจากการเกิด ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ 2. แนวทางการเฝ้าระวังและปฏิบัติตนให้ ปลอดภัยจากภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ ด้านทักษะ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การหาความสัมพันธ์ของสเปซกับเวลา ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ 2. ความร่วมมือ การทำ�งานเป็นทีมและภาวะผู้นำ� 3. การคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา 4. การสร้างสรรค์และนวัตกรรม ด้านจิตวิทยาศาสตร์ 1. ความใจกว้าง 2. ความสนใจในวิทยาศาสตร์ 3. ความเห็นคุณค่าในวิทยาศาสตร์ 1. นำ�เข้าสู่บทเรียน โดยให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับข้อมูลจากข่าว หรือกรณีศึกษาเกี่ยวกับธรณีพิบัติภัย ดังตัวอย่างต่อไปนี้ - การระเบิดของภูเขาไฟที่ประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งส่งผลให้มีเถ้าภูเขาไฟ อยู่ในบรรยากาศบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย นักเรียนเชื่อหรือไม่ อย่างไร - การเกิดแผ่นดินไหวทำ�ให้แผ่นดินเคลื่อนที่ไปจากเดิม นักเรียนเชื่อ ข้อมูลดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร - คลื่นสึนามิทำ�ให้สภาพชายฝั่งเปลี่ยนแปลงรูปร่าง นักเรียนเชื่อ ข้อมูลดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร 2. ร่วมกันทำ�กิจกรรมเป็นกลุ่ม โดยปฏิบัติดังนี้ 2.1 ปฏิบัติกิจกรรมเพื่อศึกษาหลักการทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับ ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ เช่น สร้างแบบจำ�ลองแสดง ความสัมพันธ์ระหว่างความหนืดของแมกมากับความรุนแรงของ การปะทุ ตำ�แหน่งของการเกิดภูเขาไฟระเบิดและแผ่นดินไหว ที่สัมพันธ์กับแผ่นธรณี (plate) เปรียบเทียบการหักไม้อัดกับ การปลดปล่อยพลังงานขณะเกิดแผ่นดินไหว แบบจำ�ลองการเกิดสึนามิ 2.2 สืบค้นข้อมูล นำ�เสนอผลงาน และร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับภูเขาไฟ ระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิจากแหล่งข้อมูลที่ครูแนะนำ� ตาม ประเด็นตัวอย่างต่อไปนี้ ด้านความรู้ สาเหตุ กระบวนการเกิด และผลจากการเกิดภูเขาไฟ ระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ พร้อมแนวทาง การเฝ้าระวังและปฏิบัติตนให้ปลอดภัยจากภูเขาไฟ ระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ จากผลงานและ การตอบคำ�ถามระหว่างการนำ�เสนอผลงาน การร่วม อภิปรายและแบบฝึกหัดหรือแบบทดสอบ ด้านทักษะ 1. การหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปซกับสเปซ และสเปซ กับเวลา จากการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างกระบวน การเกิดธรณีพิบัติภัย ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิด และ ผลที่เกิดขึ้น 2. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ จาก การสืบค้นข้อมูล และการนำ�เสนอผลงาน 3. ความร่วมมือ การทำ�งานเป็นทีมและภาวะผู้นำ� จากการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบในการทำ�งานกลุ่ม 4. การสร้างสรรค์และนวัตกรรม จากการสร้างแบบจำ�ลอง แสดงความสัมพันธ์ระหว่างความหนืดของแมกมากับ ผลการเรียนรู้ 5. อธิบายสาเหตุ กระบวนการเกิดภูเขาไฟระเบิดและปัจจัยที่ทำ�ให้ความรุนแรงของการปะทุและรูปร่างของภูเขาไฟแตกต่างกัน รวมทั้งสืบค้นข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัย ออกแบบและนำ�เสนอแนวทางการเฝ้าระวังและการปฏิบัติตนให้ปลอดภัย 6. อธิบายสาเหตุ กระบวนการเกิด ขนาดและความรุนแรง และผลจากแผ่นดินไหว รวมทั้งสืบค้นข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัย ออกแบบและนำ�เสนอแนวทางการเฝ้าระวังและการปฏิบัติตนให้ปลอดภัย 7. อธิบายสาเหตุ กระบวนการเกิด และผลจากสึนามิ รวมทั้งสืบค้นข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัย ออกแบบและนำ�เสนอแนวทางการเฝ้าระวังและ การปฏิบัติตนให้ปลอดภัย 85