คู่มือการใช้หลักสูตรรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

การวิเคราะห์ผลการเรียนรู้ แนวทางการจัดการเรียนรู้ แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ด้านความรู้ การควบคุมดุลยภาพของกรด-เบสของเลือด โดยการทำ�งานของไตและปอด ด้านทักษะ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 1. การสังเกต 2. การลงความเห็นจากข้อมูล ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ 2. การคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา ด้านจิตวิทยาศาสตร์ 1. การใช้วิจารณญาณ 2. ความรอบคอบ 1. นำ�เข้าสู่บทเรียนโดยทบทวนความรู้เกี่ยวกับหน้าที่ของหน่วยไตในการกรอง การดูดกลับ และการหลั่ง กับการทำ�งานของไตที่ต้องอาศัยระบบอื่นๆ ของ ร่างกาย เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่เรื่องการควบคุมดุลยภาพของกรด-เบส โดยใช้ ตัวอย่างคำ�ถามดังนี้ - การทำ�งานของไตมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกับระบบใดในร่างกายบ้าง - สารจำ�พวกไอออนมีการกำ�จัดผ่านไตโดยขั้นตอนใด 2. ให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลและนำ�เสนอเกี่ยวกับการควบคุมปริมาณของ H + ที่ได้จากเมแทบอลิซึมโดยการทำ�งานของไตและปอด จากนั้นครูและ นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อให้เข้าใจถึงกลไกและสรุปได้ว่า 1) หน่วยไตหลั่ง H + แอมโมเนียมไอออน (NH4 + ) และ ไฮโดรเจน คาร์บอเนตไอออน (HCO 3 - ) ที่ได้จากเลือดออกสู่ท่อหน่วยไตและ ขับออกไปพร้อมกับปัสสาวะ จึงรักษาดุลยภาพของกรด-เบสในเลือดได้ 2) ปอดขับ CO 2 ที่ได้จากเมแทบอลิซึมออกจากเลือดโดยการแลกเปลี่ยน แก๊สและขับ CO 2 ออกนอกร่างกาย ทำ�ให้การรวมของ CO 2 กับน้ำ� ที่จะเกิดเป็นกรดคาร์บอนิก (H 2 CO 3 ) ซึ่งจะแตกตัวได้ H + ลดลง ดังนั้นจึงช่วยรักษาดุลยภาพของกรด-เบสในเลือดได้ ด้านความรู้ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมดุลยภาพของกรด-เบส ของเลือดโดยการทำ�งานของไตและปอด จากการ สืบค้นข้อมูล การอธิบาย การทำ�แบบฝึกหัดและ แบบทดสอบ ด้านทักษะ 1. การสังเกต และการลงความเห็นจากข้อมูล จากการ สืบค้นข้อมูลและการอธิบายเกี่ยวกับการควบคุม ดุลยภาพของกรด-เบสของเลือดโดยการทำ�งาน ของไตและปอด 2. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ การคิดอย่าง มีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา จากการสืบค้นข้อมูล การตอบคำ�ถาม และการนำ�เสนอข้อมูล ด้านจิตวิทยาศาสตร์ การใช้วิจารณญาณและความรอบคอบ จากการสืบค้น ข้อมูล การอธิบาย การตอบคำ�ถาม และสรุปข้อมูล ตัวชี้วัด 3. อธิบายการควบคุมดุลยภาพของกรด-เบสของเลือดโดยการทำ�งานของไตและปอด 82