รูปร่าง ชนิดของโครโมโซม
พุธ, 30 มีนาคม 2011

รูปร่าง ขนาด และจำนวนโครโมโซม

                โครโมโซมเป็นโครงสร้างที่อยู่ในนิวเคลียสของเซลล์ ในภาวะปกติจะมองไม่เห็นโครโมโซม เพราะมีสภาพเป็นเส้นใยขนาดเล็กๆ สานกันอยู่ภายในนิวเคลียส เมื่อเข้าสู่ระยะการแบ่งเซลล์จะมีการจำลองเส้นใยโครมาทินขึ้นมาเป็นเส้นคู่ที่เหมือนกัน และมีการขดตัวพันกันจนมองเห็นเป็น 2 แท่งติดกัน ซึ่งจะเห็นชัดเจนที่สุดในระยะเมทาเฟส ระยะนี้โครโมโซม 1 โครโมโซมจะประกอบด้วย 2 โครมาทิด (Chromatid) ซึ่งติดกันอยู่ที่เซนโทรเมียร์ (Centromere) จากตำแหน่งของเซนโทรเมียร์มีผลทำให้โครโมโซมมีรูปร่างแตกต่างกัน 4 แบบ คือ

  1. โครโมโซมแบบเทโลเซนทริก (Telocentric chromosome) เป็นโครโมโซมที่มีเซนโทรเมียร์อยู่ตรปลายสุด ทำให้มองเห็นโครโมโซมเป็นแท่งหรือแขนเพียงข้างเดียว
  2. โครโมโซมแบบอะโครเซนทริก (Acrocentric chromosome) เป็นโครโมโซมที่มีเซนโทรเมียร์อยู่ค่อนข้างไปทางส่วนปลายด้านใดด้านหนึ่ง ทำให้มองเห็นโครโมโซมเป็นแท่งเช่นกัน แต่มีแขน 2 ข้างยาวแตกต่างกันมาก
  3. โครโมโซมแบบซับเมทาเซนทริก (Submetacentric chromosome) เป็นโครโมโซมที่มีเซนโทรเมียร์ไม่อยู่ตรงกลาง ทำให้แขน 2 ข้างยาวไม่เท่ากัน มองเห็นคล้ายรูปตัวเจ (J)
  4. โครโมโซมแบบเมทาเซนทริก (Metacentric chromosome) เป็นโครโมโซมที่มีเซนโทรเมียร์อยู่ตรงกลางพอดี ทำให้แขน 2 ข้างยาวเท่ากัน มองเห็นคล้ายรูปตัววี (V)

ขนาดของโครโมโซมในสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีความแตกต่างกัน และมีการผันแปรตามระยะต่างๆ ของการแบ่งเซลล์ (โครโมโซมมีขนาดสั้นที่สุดในระยะเมทาเฟส) ขนาดของโครโมโซมไม่เป็นสัดส่วนกับจำนวนยีนบนโครโมโซม คือ โครโมโซมที่มีขนาดความยาวมากอาจมีจำนวนยีนอยู่น้อยก็ได้ แต่ขนาดของโครโมโซมอาจมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับปัจจัยบางอย่างดังต่อไปนี้

  • สารโคลซิซิน (Colchicine) เป็นสารยับยั้งการสร้าง Spindle fiber ทำให้โครโมโซมหยุดอยู่ที่ระยะเมทาเฟส ซึ่งมีขนาดสั้นที่สุด
  • สารที่ใช้ทำ Pretreatment เช่น α – bromonap thalene ทำให้โครโมโซมหดตัว เห็นโครโมโซมมีขนาดสั้น
  • สารที่จำเป็นต่อการสังเคราะห์โครมาทิน พบว่าเซลล์ที่มีการแบ่งเซลล์บ่อยๆ จะมีขนาดโครโมโซมเล็กกว่าเซลล์ที่มีระยะอินเตอร์เฟสค่อนข้างยาว
  • สารอาหารที่ใช้สำหรับเพาะเลี้ยงเซลล์ จากการศึกษาพบว่าโครโมโซมของเซลล์ที่เลี้ยงอาหารซึ่งมีฟอสเฟตความเข้มข้นสูง จะมีขนาดใหญ่กว่าโครโมโซมของเซลล์ที่เลี้ยงในน้ำหรือมีฟอสเฟตน้อยๆ
  • เซลล์ที่มีการแบ่งตัวในอุณหเซลล์ที่มีการแบ่งตัวในอุณหภูมิต่ำ จะมีการหดตัวของโครโมโซมมากกว่าเซลล์ที่แบ่งตัวในอุณหภูมิสูงๆ

จำนวนโครโมโซมของสิ่งมีชีวิตโดยทั่วไปจะแตกต่างกัน ในเซลล์ร่างกาย (Somatic cell) จะมีโครโมโซม 2 ชุด หรือเรียกว่ามีจำนวนโครโมโซมเป็น 2n หรือดิพลอยด์ (Diploid) ส่วนเซลล์สืบพันธุ์ (Sex cell) จะมีโครโมโซมเพียงชุดเดียวหรือเรียกว่ามีโครโมโซม n หรือแฮพลอยด์ (Haploid) ในภาวะปกติสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีจำนวนโครโมโซมคงที่


link วิทยาศาสตร์

รวม link ที่น่าสนใจทั้งในและต่างประเทศ เพื่อค้นคว้าหาข้อมูลที่ต้องการทางด้านวิทยาศาสตร์

ดูลิ้งค์ทั้งหมด

link คณิตศาสตร์

รวม link ที่น่าสนใจทั้งในและต่างประเทศ เพื่อค้นคว้าหาข้อมูลที่ต้องการทางด้านคณิตศาสตร์

ดูลิ้งค์ทั้งหมด
UNESCO Bangkok

ICT in Education

พจนานุกรมศัพท์

วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี